Laxmi Joshi

स्वास्थप्रति चेतना बढेको छ

यो गाउँपालिका अलिक विकट गाउँपालिका हो । काम गर्न सजिलो असजिलो भन्ने कुरा भूगोलका कारणले पनि हुने रहेछ । हाम्रो गाउँपालिकाको नाकामा आउने बाटो एउटा मात्रै भएकोले सीमानाकामा हेल्पडेस्क राख्यौं । २४ सै घण्टा यसको अनुगमन गरेका थियौँ । नाकामा हेल्पडेस्क मार्फत विभिन्न खालका काउन्सिलिङ गरेर घर पठाउँथ्यौं । बाहिरबाट आउने जो कोहीलाई होम क्वारेन्टाइन र क्वारेन्टाइनमा राखेका थियौँ । हामीले विद्यालयमा क्वारेन्टाइन बनाएका थियौँ । हामीले ३ सय २५ भन्दा धेरैलाई क्वारेन्टाइनमा राखेका थियौँ ।

हामीलाई सुरुमा पीपीई लगायतको सामग्रीको अभाव भयो । प्लास्टिकको पीपीई जस्तो बनायौं र त्यो लगाएर पनि काम गर्यौं । त्यो आधिकारिक होइन भनियो । पछि बजारमा सहजै पाउन थालेपछि भने हामीले पीपीई लगायतको सामग्री पायौं । पहिले त जनप्रतिनिधिहरूले पीपीई किन चाहियो यहाँ कोरोना आउँदै आउँदैन भन्नुहुन्थ्यो । पछि उहाँहरूसँग छलफल र परामर्श गरेर १० वटा पीपीई किनियो । त्यो पीपीई हेल्पडेस्कमा बस्नेहरूलाई दिएर काम गरियो । सुरुमा मान्छेहरू फर्केर एकै पटक धेरै जना आउने क्रममा थियो । कामको चापाचाप थियो त्यस बखत १०-१५ दिन त हामी यसरी काममा लाग्यौं कि खाना खाने समय पनि हुन्थेन । कतिपय अवस्थामा भोकै पनि काम गरियो ।

स्वास्थ्य संस्थाका साथीहरू पनि सुरुवाती दिनतिर कोरोनादेखि त्रसित भएका थिए । उहाँहरूलाई काउन्सिलिङ गरेर डिउटीमा आउने बनाइयो । आर्थिक रूपमा पनि केही जोखिम भत्ता हुन्छ भनेपछि उहाँहरूको मनोबल पनि बढ्यो ।

काममा अहोरात्र खटिने साथीहरूलाई जोखिम भत्ताको व्यवस्था मिलाएका थियौं । गाउँपालिकाले जोखिम भत्ता विभिन्न शीर्षकको बजेटलाई मिलाएर २५ प्रतिशत दिएको हो । माथिबाट पनि फ्रिज भएको रकम मिलाउनु भनेकाले त्यही आधारमा व्यवस्था गरेका थियौं ।

हाम्रो गाउँपालिका धेरै विकट भएकाले कतिपय मान्छेलाई वडा कार्यालय आउन पनि साढे २ दिन हिँड्नुपर्छ । यो गाउँपालिकामा सानाठूला गरी ९ वटा स्वास्थ्य कार्यालयहरू छन् । सुरुमा हामीलाई स्वास्थ्य सामग्रीको अभाव भए पनि अहिले भने कुनै किसिमको स्वास्थ्य सामग्रीको समस्या छैन । एउटा दुर्गम गाउँपालिकामा हुने खालको सेवा सुविधा दिन सक्ने भएका छौं ।

मेरो काम क्वारेन्टाइन बनाउने, क्वारेन्टाइनमा हुनेको सूची तयार गर्न, स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित कायकर्महरू चलाउने थियो । कतिपय मानिसलाई सबै समस्याको समाधान हामीले नै गर्ने हो भन्ने परेको थियो । लकडाउनको बेलामा दाल, चामल, नुन सकियो भने पनि मलाई नै फोन आउँथ्यो । राहत वितरणको कुरामा अलिक संयोजनको अभाव पनि देखिएको थियो । मैले त बैठकहरूमा यो जिम्मेवारी वडा सचिवलाई दिनुपर्छ भनेर समेत भनेको थिएँ ।

यो तीन महिनामा मानसिक र शारीरिक तनाव धेरै भयो । म आफै पनि घरमा जान पाएको छैन । धनगढीमा मेरा परिवार छन्, उनीहरूसँग भेट्न जान पाएको छैन । स्वास्थ्य सेवाको काम रोजेपछि यस्तै हुँदो रहेछ जस्तो पनि लाग्थ्यो घरीघरी । तर मलाई पछुतो भने छैन किनकि जनताको सेवा गर्न पाइयो त्यही ठूलो कुरा हो।

काम गर्ने क्रममा हामीलाई सबै निकायको सहयोग जरुरी पर्छ । त्यसमा पनि सुरक्षा निकायको सहयोग राम्रै भयो । उनीहरूले तलबाट यति मान्छे आउँदैछन् भनेर हामीलाई खबर गर्थे । त्यसले गर्दा क्वारेन्टाइनमा राख्ने लगायतका काम गर्न सहज भयो । कहिलेकहीँ १४ दिन पुग्न लागिसक्दा पनि आरडीटी परीक्षण समेत हुन नसक्दा कतिले क्वारेन्टाइन छोडेर जान्छौं भनेर धम्क्याए । कतिले छोडेर गए पनि ।

गाउँपालिकाको आफ्नै एम्बुलेन्स नभएकोले अप्ठ्यारो परेको अवस्थाका लागि भनेर हामीले जीपहरू तयारी अवस्थामा राखेका थियौँ ।

सुरुका २-४ दिन त कसरी गर्ने के गर्ने भनेर सबै जना अलमलमा परेका थिए । बाहिरबाट मान्छेहरू पनि एकैचोटि धेरै आए । सुरुमा आउने मान्छेहरू त हाम्रो भाडा छैन भन्ने समेत थिए । सुरुका एकदुई महिना धेरै तनाव भयो । मान्छे आएको बेला धेरै तनाव हुन्थ्यो । कसरी व्यवस्थापन गर्ने भन्ने पनि हुन्थ्यो।

लकडाउनको सकारात्मक पाटो भनेको अहिले मानिसहरूको सरसफाइमा ध्यान गएको छ । साबुन पानीले हात धुनेको संख्या बढेको छ । साबुन पानीले हात धोएमा ८० प्रतिशत स्वास्थ्य ठीक हुन्छ भन्दा समेत पहिला बुझाउन कठिन हुन्थ्यो तर अहिले मानिसहरू आफैले यो कुरा बुझेका छन्। कोरोनाको डरले मान्छेहरू बाहिर निस्किएका थिएनन् । हामीले जनप्रतिनिधि र सुरक्षाकर्मीको सहयोगमा मानिसहरूलाई बाहिर काममा जादाँ मास्क लगाउन आग्रह गर्यौं । साबुन पानीले हात धुन र सरसफाइमा ध्यान दिन समेत आग्रह गर्यौं ।

हामो ठाउँबाट अवसरको खोजीमा विदेश जानेहरू धेरै हुन्छन् । अहिले भने विदेशमा गएका युवाहरू अब फर्केर त्यता जाने पक्षमा छैनन् । उनीहरू अब भारत नजाने नेपालमै केही गर्ने भनेर भन्छन् । विदेश जाने प्रवृत्तिमा सुधार आएको छ । अहिले नै केही गर्ने वातावरण बनेको छैन तर नेपालमै केही गर्नुपर्छ भन्ने मनस्थितिको विकास भएको देख्छु ।

विगतका वर्षहरूमा वैशाख, जेठ र असारमा यार्सागुम्बा टिप्नेहरूको ठूलो भीड लाग्थ्यो । यस पटक सरकारले रोकेकाले मानिसहरू घरमै बसेका छन् । घरमै बसेर आफ्नो बारी खोस्रिएका छन् । विगतमा बारी बाँझै हुन्थे । तीन महिना यार्सागुम्बा टिपेर आएको पैसाले मानिसहरू जीविका चलाउने गर्थे । अहिले उनीहरूको ध्यान खेतीमा गएको छ । मानिसहरू परम्परागत खेती गर्नुपर्ने रहेछ भन्नेमा विश्वस्थ हुन थालेका छन् । बाँझो जमिन कम देखिन थालेको छ । बारीमा हरियो देखिएको छ ।

कोरोना आफै उत्पत्ति हुने हो कि भन्ने डर मानिसहरूलाई थियो । विदेशबाट आएका मान्छे क्वारेन्टाइन बसे भने कोरोना आउँदैन भन्ने कुरा हामीले बुझाएका छौं । विदेशबाट आएको मान्छे क्वारेन्टाइनमा बसे भने कोरोना भाइरस संक्रमणको खतरा पनि कम हुन्छ भन्ने कुरा स्थानीय मानिसहरूले लिन थालेका छन् । यदि कोही क्वारेन्टाइनमा नबसी घर गए भने स्थानीयले खबर गर्न थालेका छन् । यसले गर्दा बिस्तारै काम गर्न सहज हुँदै गएको छ।

यो कथा सुर्मा गाउपालिका, बझाङका स्वास्थ्य संयोजक, लक्ष्मीराज जोशीसंग गरिएको कुराकानीको आधारमा तयार गरिएको हो ।

Leave a reply:

Your email address will not be published.

Site Footer

Sliding Sidebar

“तन्नेरी चासो” युवाहरुले समाज वा देशका बारेमा आफूलाई लागेका वा देखेका कुराहरु विश्लेषण गर्दै आफ्नो विचार अभिव्यक्त गर्ने साझा मञ्च हो । यसको प्रमुख उद्देश्य राजनीतिक तथा सार्वजनिक निकायहरूको निगरानी, सामाजिक तथा राजनीतिक विषयहरुमा तार्किक बहस र युवासँग प्रत्यक्ष सरोकार राख्ने नीतिगत सवालहरूमा विश्लेषण तथा छलफल गर्ने रहिआएको छ ।